Camperen in Fryslân

Deze variëren in voorzieningen en kosten, met een gemiddelde vergoeding van €22,60 per nacht in 2024 (in 2022 was de gemiddelde vergoeding €15,-). Het landelijk gemiddelde ligt in 2023 op €20, volgens het “Rapport onderzoek camperplaatsen” van de NKC, voorjaar 2023. Voor 2024 is (nog) geen gemiddelde bekend. Fryslân telt minimaal 1600 specifieke camperplaatsen op camperparken en jachthavens, en ongeveer 4100 plekken op campings, verdeeld over 293 locaties, inclusief drie servicepunten. Ten opzichte van 2022 is er sprake van een jaarlijkse aanbodgroei van 7% voor camperplaatsen.

De spreiding van deze plaatsen is goed, met een focus op het vermijden van overcapaciteit en het stimuleren van aandacht voor minder populaire regio’s zoals Noordeast-Fryslân.

Gereguleerde Overnachtingsplaatsen (GOP’s)

Er zijn veertien Gereguleerde Overnachtingsplaatsen (GOP’s) in Fryslân, variërend in eigendom tussen gemeenten en private partijen. De definitie van een GOP is “Kamperen in een kampeerauto buiten reguliere of kleinschalige kampeerterreinen op een door het college van B&W aangegeven plaats”. Voor het grootste deel zijn deze plaatsen eigendom van gemeenten, maar er zijn ook plaatsen eigendom van bedrijven en organisaties (restaurant, zwembad, bezoekerscentrum, ijsstadion). Deze plaatsen bieden overnachtingsmogelijkheden, soms gratis, soms tegen betaling.

Diverse gemeentelijke GOP’s liggen bij een gemeentelijke jachthaven en worden beheerd door de havenmeester. In sommige gemeenten, zoals Achtkarspelen, Dongeradeel, Harlingen, Súdwest-Fryslân, Tytsjerksteradiel en Waadhoeke, moet betaald worden voor overnachting. Op elf plekken in de provincie kan gratis overnacht worden: in De Fryske Marren, Heerenveen, Noardeast Fryslân, Sudwest Fryslan, Waadhoeke en Smallingerland. Dit betreft niet altijd camperplaatsen op gemeentelijke grond. In een aantal gevallen moet wel betaald worden voor aanwezige voorzieningen, zoals bijvoorbeeld een watertappunt, vuilwaterafvoerput en stroom.

Marktvraag: Is het aanbod voldoende?

In de meeste gebieden lijkt het aanbod van het aantal camperplaatsen voldoende. Op het gebied van bezettingsgraad valt er nog wél veel te halen.

Een landelijk onderzoek door de NKC (Rapport onderzoek camperplaatsen, voorjaar 2023) werpt licht op de bezetting van camperplaatsen in Nederland. Het onderzoek onthult dat Fryslân, samen met Overijssel en gevolgd door Groningen en Drenthe, een van de laagste bezettingsgraden heeft met slechts 45% bezetting over het hele jaar. Dit wordt verder opgesplitst in een bezetting van 66% in het hoogseizoen, wat overeenkomt met het landelijke gemiddelde, en slechts 31% in het laagseizoen, waarmee Fryslân een van de laagste scores in Nederland behaalt.

Uit het onderzoek in Fryslân over het jaar 2024 blijkt dat ongeveer een kwart van de overnachtingen op Friese campings afkomstig is vanuit de campermarkt.

De bevindingen tonen aan dat camperplaatsaanbieders over het algemeen weinig tot geen nee hoeven te verkopen, behalve tijdens vakantieperiodes, feestdagen en bij specifieke evenementen. Het specifiek voor Fryslân uitgevoerde onderzoek, waarbij van de 293 aanbieders 20% deelgenomen heeft, toont een duidelijke stijging in de ervaren drukte van 2019 tot 2024. Ondanks de toename lijkt er geen sprake te zijn van een structureel tekort aan capaciteit. Net iets meer dan de helft van de ondernemers geeft aan dat ze in het jaar 2024 een week of een aantal weken (nagenoeg) 100% bezet waren. Dit is vergelijkbaar met het jaar 2022.

Interessant is dat in 2025 11% van de ondernemers een daling van het aantal camperbezoekers in de toekomst verwacht, terwijl 64% uitgaat van groei en 28% denkt dat het aantal gelijk zal blijven. In 2022 gingen 7% van de ondernemers uit van groei en 47% van groei.

De denktank van ondernemers, gekoppeld aan de opdracht voor campertoerisme van Gastvrij Fryslân, adviseert tegen verdere uitbreiding van het aanbod. Dit komt door de waargenomen concurrentie van kleinschalige nevenactiviteiten (bij onder andere boerenbedrijven) en een mogelijke overcapaciteit in bepaalde regio’s, zoals Leeuwarden, Zuidwest en rond het Lauwersmeergebied. De NKC, die voorheen pleitte voor meer camperplaatsen vanwege een vermeend tekort, is sinds 2023 terughoudender geworden in dit advies voor het Noorden.

In het laagseizoen is het niet altijd mogelijk om overal met een camper te staan vanwege de ondergrond van reguliere campinggronden. Uit het onderzoek blijkt dat een derde van de 293 camperlocaties in Friesland jaarrond open is. Er wordt niet verwacht dat alle camperplaatsen jaarrond open moeten zijn, maar bij een tekort zal de markt waarschijnlijk reageren door meer locaties te openen.

Een opvallend detail uit het NKC-onderzoek is dat het gemiddeld aantal dagen dat een camperaar in Fryslân verblijft relatief hoog is in vergelijking met andere provincies. Fryslân en Noord-Holland zijn daarin koplopers.